Verdediging van Vertaling - Introductie

INTRODUCTIE

Verdediging van Vertaling

Juda Brinkman

02 mei 2022

Introductie

Beste lezer,

Vanaf vandaag zal ik beginnen met het schrijven en publiceren van een serie commentaren, verdeeld per hoofdstuk van de Bijbel: ‘Verdediging van Vertaling’. De serie heet zo omdat ik het principe van goede vertaling zelf wil verdedigen. Indirect zal ik daarmee bewijzen dat de (herziene) vertalingen van de reformatie – de King James Version, de New King James Version, de Statenvertaling en de Herziene Statenvertaling – veel betrouwbaarder zijn dan de andere, moderne vertalingen. Ik doe dit niet omdat ik onenigheid wil brengen, maar juist het tegenovergestelde: ik wil dat het vertrouwen van Christenen in Gods Woord versterkt wordt, en dat ze niet meer blijven hangen in het drijfzand van (schijnbaar) belangrijke verschillen tussen vertalingen.

Lang genoeg hebben verschillende theologen, Bijbelvertalers en Bijbelwetenschappers ons verteld dat je meerdere vertalingen moet lezen voor je een vers echt kan begrijpen. Lang genoeg hebben ze ons verteld dat de meningen van “de” Bijbelwetenschappers in duizenden plaatsen in Gods Woord zo uiteenlopen dat we gewoon niet precies weten hoe we het moeten vertalen, en dus wat het betekent. Lang genoeg hebben ze ons kunnen overtuigen dat de moderne vertalingen gebaseerd zijn op meer en betrouwbaardere manuscripten en betere “nieuwe vertaalinzichten”.

Lang genoeg zijn Christenen weerhouden van het (vaak) lezen en vertrouwen van Gods Woord omdat ze dit soort dingen hebben gehoord en geloofd. Lang genoeg heeft een predikant tijdens zijn preek een verkeerde conclusie getrokken vanwege een verkeerde vertaalkeuze in bijvoorbeeld de Nieuwe Bijbelvertaling, en heeft de luisteraar het geloofd. Lang genoeg is gepredikt en door vertalers vertelt dat de laatste twaalf verzen van Markus later zijn toegevoegd, terwijl ze zonder twijfel geschreven zijn door God zelf.

Naar aanleiding van diep en zorgvuldig onderzoek, waar ik nog steeds mee bezig ben, ontdek ik langzaamaan dat God heel veel landen gezegend heeft met erg betrouwbare vertalingen. In het Nederlands lijken dat de Statenvertaling en de Herziene Statenvertaling te zijn. In het Engels zijn dat de King James Version en de New King James Version. Als deze inderdaad het meest nauwkeurig zijn, en we geloven dat God ieder woord heeft geschreven en het dus belangrijk is voor onze geestelijk groei, willen we deze vertalingen toch lezen?

Voordat ik deze korte introductie eindig, wil ik nog een aantal dingen duidelijk maken.

Ten eerste geloof ik niet – zoals bijvoorbeeld de King James Onlyists – dat er een perfecte vertaling bestaat. Zij geloven wel terecht dat God beloofd heeft om zijn Woord volledig te bewaren, maar het probleem is dat ze dat onterecht toepassen op de King James vertaling, terwijl dat niet logisch volgt uit Gods belofte. Hetzelfde probleem geldt voor de mensen die Gods belofte op die manier toepassen op de Griekse grondtekst (van het Nieuwe Testament) van de reformatie: de Textus Receptus. Ik zeg alleen dat ik nu denk dat deze vertalingen (en de Hebreeuwse en Griekse grondteksten waarop ze gebaseerd zijn) in zo’n ontzettend hoge mate nauwkeurig zijn, dat je die terecht in je hand kan vasthouden, met zekerheid het Woord van God kan noemen en het met zekerheid zo kan lezen en bestuderen.

Ten tweede noem ik Bijbelwetenschappers en vertalers geen leugenaars of bedriegers. Ik weet dat veel van hen duidelijk oprecht in God geloven, en ik dank God daarvoor. Mijn probleem is niet met hen als persoon, maar met hun ideeën en argumenten. Het feit dat mensen oprecht in God geloven of een diploma hebben zegt niets over de wijsheid die ze bezitten en de sterkte van de argumenten die ze maken in verband met vertaling en tekstkritiek (tekstkritiek is het vergelijken van manuscripten om een grondtekst te krijgen zonder overschrijffouten, waar vervolgens uit wordt vertaald).

Ten derde zeg ik niet dat ieder klein verschil van de grondtekst betekent dat Gods Woord veranderd is in een vertaling. Ik leg juist heel veel nadruk op het tegenovergestelde: als de bewoording anders is maar de betekenis hetzelfde, is het net zoveel Gods Woord, of als de vertaling iets anders is dan wat het Hebreeuws of Grieks zegt, maar de kern van de betekenis volledig is bewaard, of zelfs als het afwijkt in betekenis maar alsnog volledig waar is, zal ik dat uitleggen en verdedigen als een goede vertaling. Ik zal vertalingen er niet op afrekenen als het geen belangrijk verschil is, ik wil immers juist eenheid brengen en mensen zekerheid geven over Gods Woord. 

Ten vierde zeg ik niet dat God niet kan werken door moderne vertalingen. In feite, ik weet met volledige zekerheid dat mensen hun leven aan God geven omdat ze geraakt zijn door het lezen van een moderne vertaling, en dat mensen daardoor onderwezen worden, en dat ze daardoor over God leren. We weten dat de Heilige Geest zonder probleem werkt door imperfecte dingen en het dus ook doet door allerlei vertalingen. Dit betekent alleen niet dat deze vertalingen zo nauwkeurig zijn als de (herziene) vertalingen van de reformatie en dat er dus geen problemen mee zijn.

Methode

Ik vergelijk de King James Version (KJV), de New King James Version (NKJV), de Statenvertaling (SV), de Herziene Statenvertaling (HSV) en de English Standard Version (ESV). De ESV representeert daarbij de keuzes van moderne vertalingen.

Als er in een vers geen betekenisvol verschil tussen al deze vertalingen is, zeg ik er niets over, en de verzen die ik niet noem mag je in al deze vertalingen dan ook aannemen als een betrouwbare vertaling en dus Gods Woord – al hoef je dat niet van mij aan te nemen, voel je vooral vrij om dat zelf te controleren!

Als er wel een belangrijk verschil is of lijkt te zijn, maak ik een argument voor de goede vertaling en bespreek ik of het heel veel uitmaakt dat de andere vertalingen wat afwijken van de grondtekst. Vaak maakt het namelijk helemaal niet zoveel uit en is de betekenis in de basis precies hetzelfde. In sommige gevallen zal ik naast de vertaalkeuze in deze vertalingen ook nog anderen bespreken, op dezelfde manier. Soms verschilt de nummering van verzen tussen Nederlandse en Engelse vertalingen. In dat geval houdt ik de nummering aan van de Nederlandse vertalingen omdat ik in het Nederlands schrijf.

Gods zegen,

Juda Brinkman